Астанадағы уақытша тәжтер: түрлері, орнату, кию мерзімі

Мұндай қаптама нені жабады

Қырналған тістің эмалі жоқ. Дентин ашық, демек — суыққа, ыстыққа, қышқылға әсер етеді. Аралық құрылым тіреуішке герметикалық қасиет қайтарады: тіс түбірін барлық жағынан, соның ішінде қызыл иекке жақын аймақты да жабады. Онсыз қызыл иек шеті жылжуы мүмкін, ал кейінірек алынған қалып дәл болмай шығады. Мұндай қаптама қызыл иек контурын қажетті қалыпта ұстайды. Ол сондай-ақ зертханада жұмыс жүріп жатқанда тіс түбірін сыну мен тозудан қорғайды. Эстетикалық жағы да бар: адам маңдай тістеріндегі бос орынмен жүрмейді. Бұл жағымен шайнауға да болады, бірақ жүктемені абайлап бөледі. Пішіні мен түсі көрші тістерге қарай таңдалады, сондықтан тұрақты қаптамаға ауысу байқалмайды. Ол тұрақты қаптама дайын болып, модельде тексерілгеннен кейін ғана алынады.

Ол қандай міндеттерді шешеді

Материал және беріктігі

Аралық құрылым полимерден немесе композиттен жасалады. Материал керамика мен металдан жұмсақ, сондықтан қабырғалары жұқа, қызмет ету мерзімі шектеулі. Тұрақты қаптама цирконий диоксидінен, керамикадан немесе металлокерамикадан жасалады. Ол шайнау жүктемесіне жылдар бойы шыдайды. Аралық қаптама зертханада тұрақты қаптама жасалып жатқанда тістің түбірін және қызыл иекті қорғайды. Аралық қаптаманы орнату бір келуге созылады: қалып алынады, құрылым модельденіп, уақытша цементке бекітіледі. Тұрақты қаптама тістесу бойынша реттеліп, басқа құрамға бекітіледі. Бұл клиникалық жағдайға байланысты: тозу немесе бруксизм жоғары болса, материалға қойылатын талап та жоғары, шешімді дәрігер қабылдайды.

Белгілері бойынша салыстыру

Тікелей әдіс: кабинетте модельдеу

Тікелей әдіс құрылымның қалыпсыз және зертханалық кезеңсіз тікелей тіс түбірінде қалыптасатынын білдіреді. Дәрігер тіреуішті қырнап, түсін таңдап, композитті немесе акрилді қабаттап жағады. Материал полимерленіп жатқанда пациент креслода отырады. Одан кейін — өңдеу, тістесу бойынша реттеу, тегістеу және жылтырату. Бүкіл цикл бір келуге сыйяды. Уақыты бойынша бұл әдетте бір бірлікке қырық минуттан екі сағатқа дейін; нақты сан клиникалық жағдайға, тістер санына және пішін күрделілігіне байланысты. Кейде тістесуді қайта түзетуге тура келеді, сонда келу ұзарады. Тікелей әдісте анестезия әрдайым қажет бола бермейді: тіс түбірі әлдеқашан өңделген. Дәрігер пациенттің сезіміне қарай шешеді. Келуден кейін бірден құрылымды киюге болады, бірақ оған шайнау жүктемесі шектеулі — бұл туралы дәрігер айтады.

Зертханалық әдіс: жұмыс кезеңдері

Ол имплантқа қашан салынады

Имплантқа аралық құрылымды әрдайым орнатпайды. Шешім клиникалық жағдайға байланысты: ақау қай жерде, қасында қанша өз тісі бар, қызыл иек қалай жазылады, пациенттің жақты қысу әдеті бар ма. Егер имплант бір мезгілде жүктеме арқылы орнатылса, уақытша қаптама сол күні бекітіледі — бірақ бұранданың бастапқы тұрақтылығы жақсы болған жағдайда ғана. Тұрақтылық күмәнді болса, құрылымды кейінге қалдырады. Дәрігер торкке, сүйек тығыздығына, ұяшықтың жағдайына қарайды. Жоғарғы жақта сүйек жұмсақ, төменгі жақта тығызырақ, бұл да таңдауға әсер етеді. Кейде пациент «пластик қаптамалар бағасы» деген сұраныспен келеді, бірақ имплант үшін баға — басты мәселе емес. Алдымен бұранданы жүктеуге бола ма, соны шешеді. Остеоинтеграция жүріп жатқанда қаптама алынбалы болуы мүмкін немесе мүлде тұрмауы мүмкін — мұнда бәрі жеке. Кейде уақытша құрылымды имплантацияға дейін жасайды, қызыл иекті сақтау және пациентті бос аралықпен қалдырмау үшін. Әр жағдай жеке талданады, үлгі жоқ.

Қызыл иек контурын қалыптастырудағы рөлі

Имплант айналасындағы қызыл иек — пассивті фон емес. Оның қалай қалыптасатыны болашақ қаптаманың көрінісіне байланысты. Уақытша құрылым тіс шығу профилін белгілейді: ол жұмсақ тіндерді ажыратады, шетінің қажетті биіктігі мен қалыңдығын жасайды. Бұл кезеңді өткізіп жіберсе, қызыл иек қалай болса солай жазылады, кейін түзету қиынырақ. Ортопед хирургпен бірге қандай контур керек екенін жоспарлайды, ал уақытша қаптама қалыптастырушы ретінде жұмыс істейді. Оның пішіні тұрақты қаптамадан өзгеше: шеті сәл тереңірек кіреді, мойын бөлігіндегі көлемі басқа. Екі-үш аптадан кейін қызыл иек қажетті пішінді алады, осы слепок бойынша тұрақты қаптама жасалады. Кейде контурды бірнеше рет түзетеді. Барлығы тіндердің қысымға қалай жауап беретініне байланысты. Темекі шегетіндерде және қызыл иегі жұқа пациенттерде процесс басқаша жүреді, дәрігер мұны алдын ала ескереді. Тегіс қызыл иек шеті — косметика емес, имплант айналасындағы қалыпты гигиенаның шарты.

Түсі мен пішінін таңдау

Түсті шам астында емес, күндізгі жарықта таңдайды. Реңкті көршілес тістермен — күрек тістермен және ит тіспен салыстырады. Қасында пломба немесе винир тұрса, соған қарайды. Уақытша құрылымдарда эмальдың мөлдірлігін тұрақтыларға қарағанда беру қиынырақ. Материал жұқа, жарық басқаша өтеді. Сондықтан реңктегі жеңіл айырмашылық — қалыпты жағдай, бұл дәрігердің қатесі емес. Пішінді көршілердің контуры бойынша модельдейді: ұзындығы, ені, қызыл иек сызығы. Тым кең қаптама көзге бірден түседі. Тым қысқасы да. Кейде кию уақытында арнайы басқаша пішін жасайды, егер тұрақты қаптама басқа болатын болса. Сонда пациент күлімсіреуі қалай өзгеретінін алдын ала көреді. Эстетикаға жасау тәсілі емес, реңк пен контурларды дәл таңдау әсер етеді. Клиникалық жағдай мен міндет шешеді: ақауды уақытша жабу немесе болашақ нәтижені көрсету.

Модельдеу кезінде нені ескереді

Қысым қалай бөлінеді

Бүйір тістерде жүктеме тік бағытта бағытталады және айтарлықтай шамаға жетеді. Пластик немесе композиттен жасалған аралық қаптама мұндай күшке үнемі төтеп беруге арналмаған. Протездеу кезінде уақытша қаптамаларда дәрігер оны антагонистермен байланысы біркелкі, мерзімінен бұрын нүктелерсіз болатындай етіп модельдейді. Егер байланыс нүктелі болса, материал тезірек сынып кетеді немесе тозады. Сондықтан шайнау тістерінде мұндай қаптаманы жиі биіктігі бойынша сәл төменірек жасайды, ол бүкіл жабылу күшін қабылдамауы үшін. Пациентке тағамды басқа жақпен шайнауды ұсынады. Шектеу қаншалықты қатаң болатынын дәрігер шешеді: бұл клиникалық жағдайға, қабырғалардың қалыңдығына және тірек тістердің санына байланысты. Кейде құрылым қалыпты жүктемеге шыдайды, кейде жеңіл режимді қажет етеді.

Кию уақытындағы шектеулер

Жалғыз бірлік немесе көпір

Жалғыз тәж бір ғана қырналған тісті жауып тұрады. Зертхана тұрақты тәж жасап жатқанда, тіс түбірі ашық қалады: дентин суық пен ыстыққа әсер етеді, қызыл иек шеті бояғыштарды сіңіреді, ал қырнаудан кейінгі эмаль ешнәрсемен қорғалмайды. Аралық бірлік осы тәуекелдерді жояды және күлімсіреуде тістің пішінін сақтайды. Көпір — басқа мәселе. Тіректер ортақ құрылымға қырналады, ал аралық бөлік оларды біртұтас етіп қосады. Ол тіректердің жылжуын тежейді, жанасу нүктелерін сақтайды және көрші тістердің ақау жаққа қарай еңкейуіне жол бермейді. Ұзын көпір туралы болса, аралық құрылым пациенттің жаңа тістеу биіктігін қалай қабылдайтынын және сөйлеу кезінде бірдеңе кедергі жасамайтынын тексеруге көмектеседі. Кейде дәрігер оны диагностикалық мақсатта қояды: пішіннің қалай орналасатынын қарап, содан кейін ғана тұрақты құрылымды жасауға кіріседі. Клиникалық көрініске байланысты: көрші тістер сау және тістеу біркелкі болса, аралық кезеңнің қажеттілігін үлгі емес, дәрігер шешеді.

Онсыз мүмкін болмайтын жағдайлар

Бұл неліктен болады

Құрылым әртүрлі себептермен түсіп қалуы мүмкін. Көбінесе бекіткіш материал әлсірейді: ол біртіндеп тіс түбірімен немесе имплант денесімен байланысын жоғалтады. Кейде артық шайнау жүктемесі кінәлі — адам осы жақпен қатты тағам шайнайды, жаңғақ немесе мұз кеміреді. Қабырға қалыңдығы да әсер етеді: жұқа пластмасса оңай деформацияланады. Кейде тәждің өз шеті кедергі жасайды — ол қызыл иекті тітіркендіреді, ол қабынады, сөйтіп құрылым нашар ұстайды. Импланттың өз сценарийі бар: егер абатмент тәжбен бірге түсіп қалса, бұл басқа жағдай және оны тек дәрігер шешеді. Түнде шешу туралы бөлек айтамыз. Алмалы-салмалы нұсқаларды кейде пациенттің өзі шешеді, сонда жоғалту — бұзылу емес, күтілетін кезең. Нақты себебін маман қарап тексергеннен кейін айтады.

Қабылдауға дейінгі әрекеттер тәртібі

Сынудың типтік себептері

Жөндеу немесе ауыстыру

Шешімді дәрігер қарап тексергеннен кейін қабылдайды. Шетіндегі шағын сынықты кейде ауыз қуысында тікелей тегістеп, жылтыратуға болады. Егер жарық шайнау бетінен немесе қабырғадан өтсе, құрылымды шешеді. Оны зертханада композитпен жөндеу мүмкін, бірақ мұндай қосылыстың беріктігі тұтас құрылымға қарағанда төмен. Қайта бекіту тәж бүтін болып, цементтің кесірінен түсіп қалғанда мүмкін. Екі бөлікке бөлінгенде немесе айтарлықтай фрагменті сынғанда жаңасын жасау көрсетіледі. Дәрігер тіс түбірінің жағдайын бағалайды, қажет болса оны қайта өңдеп, жаңа қалып алады. Жаңа протезге дейін пациент ескі құрылыммен немесе тіс түбірі сезімтал болса, уақытша қорғаныспен жүреді. Мерзімдер клиникалық көрініске және зертхананың жүктемесіне байланысты.

Материал қандай бояғыштарды сіңіреді

Жылтырату немесе ауыстыру

Егер тек беткі қабат қарайып кетсе, полировка көмектеседі: дәрігер пигменттелген қабықшаны және микротырнақтарды алып тастап, материалдың бастапқы реңін қайтарады. Бұлай түс тереңге кетпегенде, ал құрылымның өзі бүтін және орнында тұрғанда жасалады. Пигмент материалдың қалыңдығына сіңіп кеткенде, полировка нәтиже бермейді — сонда аралық қаптама жаңасына ауыстырылады. Шешімді дәрігер тексеруден кейін қабылдайды: ол боялу тереңдігін, шетінің жай-күйін, қызыл иекке және тірекке жанасуын қарайды. Кейде қараю пигмент емес, көрініп тұрған металл немесе шетінен түскен көлеңке болып шығады — бұл басқа жағдай, сондықтан тактика да өзгеше болады. Визитке дейін бояйтын жүктемені азайтуға болады: тамақтан кейін ауызды сумен шайыңыз, қатты щеткамен тазаламаңыз, абразивті пасталарды қолданбаңыз. Аралық құрылым үшін үйдегі ағартқыш құралдар қолданылмайды: олар эмальге арналған және полимерге зиян келтіруі мүмкін. Егер қараю қозғалғыштықпен немесе сынықпен қатар жүрсе, күтуге болмайды.

Үйкелу себептері

Уақытша қаптаманың шеті әдетте қызыл иектің сәл астына кіреді — тін ашылып, қақ жиналмауы үшін осылай ойластырылған. Бірақ шеті қысылған, ұзартылған немесе біркелкі емес тегістелген болса, ол кілегей қабыққа қысым жасайды. Сонда тұрақты ауырсыну, қызару, кейде эрозия пайда болады. Тағы бір себеп — көрші тіспен жанасатын аймақтағы салбыраған шет: тағам кептеліп, қызыл иек қабынады. Үшіншісі — материал. Акрил пластигі жеткіліксіз полимерленгенде қалдық мономер шығарады, ал сезімтал қызыл иек күйдірумен жауап береді. Сирек жағдайда қаптаманың өзі емес, шетінің астынан шыққан цемент үйкейді: қатып қалған ол қатты қырқаға айналады. Анестезиядан кейінгі ісіну де өздігінен басылатын уақытша жайсыздық тудырады. Қысылуды материалға реакциядан көзбен ажырату қиын. Тексеру көмектеседі: дәрігер қаптаманы алып, шетін қарайды, қызыл иектің жай-күйін бағалайды және нені өзгерту керектігін — пішінін, полировкасын немесе материалын — шешеді. Бұл клиникалық көрініске байланысты.

Өз бетінше не істеуге болады, не болмайды

Қаптама шеті қызыл иекпен қалай жанасады

Шеті қызыл иекке тірелмеуі де, оның үстінде салбырап тұрмауы да керек. Терең ену тінді қысып, қан ағымын бұзады, сонда қызыл иек ісінумен немесе рецессиямен жауап береді — төмен түсіп, тістің мойнын ашады. Саңылау да нашар: оның астында қақ жиналады, шеті шайнау және сөйлеу кезінде қызыл иек бүршігін жарақаттайды. Орнығу клиникалық көрініске қарай таңдалады: қызыл иектің қалыңдығы, оның контуры, шетінің деңгейі қаралады. Жұқа қызыл иектің қоры тығыз қызыл иекке қарағанда аз. Шетінің пішіні қалып алу кезеңінде беріледі және киіп көру кезінде түзетіледі. Егер құрылым алынбалы болып, қызыл иекке сүйенсе, қысым алынбайтын құрылымға қарағанда басқаша таралады. Препарилеудің нақты шекарасын және шетінің орнын дәрігер шешеді — әмбебап схема жоқ.

Қабыну белгілері және гигиена

Негізгі тұжырымдар

Аралық құрылым — ортопедиялық немесе имплантологиялық емдеудің жұмыс кезеңі, кездейсоқ уақытша шара емес. Ол тіс түбірін жауып, қызыл иек контурын ұстап, тұрақты қаптама жасалғанша шайнау және сөйлеу функциясын қалпына келтіреді. Оны осы кезең жалғасқанша киюге болады. Нақты мерзімді дәрігер клиникалық көрініске қарай белгілейді, мұнда әмбебап кесте жоқ. Материал мен қабырға қалыңдығы аймаққа қарай таңдалады: алдыңғы тістерде түс пен пішін маңыздырақ, шайнау тістерінде — беріктік. Сынық, бұзылу немесе қараю — жоспарлы қабылдауды күтпей, маманға көрінуге себеп. Құрылымды өз бетінше шешуге, жапсыруға немесе қырнауға болмайды: бұлайша орнынан жылжытып, қызыл иекті жарақаттайды. Қаптама шетіндегі гигиена тұрақты жұмыс бекітілгенге дейін тіндердің қандай күйде болатынын шешеді. Егер құрылым ұсталып тұрса, кедергі жасамаса және түсін өзгертпесе — оған араласудың қажеті жоқ.

Дәрігерге қашан бару керек

Кейбір жағдайлар қабылдауды кейінге қалдыруға болмайтын күйлер. Қаптама түсіп қалса немесе тіс түбірі ашылатындай жарылса — тіс жылжып кетпес және ашылып қалмас үшін жақын уақытта жазылыңыз. Құрылым астындағы қызыл иек қызарып, қан кетіп, тазалағанда ауырса немесе ісік пайда болса — бұл қабыну белгілері, оны дәрігер тексереді. Тістің өзінде ауырсыну, суыққа немесе ыстыққа реакция пайда болса — құрылым астында сырттан байқалмайтын үдеріс дамуы мүмкін. Қаптама бетті, тілді немесе қызыл иекті үйкесе, тістерді түйістіруге кедергі жасаса — түзетуді тек маман жасайды, шетін өз бетінше қырнау қауіпті. Түсі өзгеріп, шетінде қара дақтар пайда болса — бұл көбіне материал немесе оның астындағы тіндердің күйі туралы айтады. Бөлек себеп — құрылым шайқалып, бірақ әзірге ұсталып тұрса: қозғалғыштық орнының бұзылғанын білдіреді, әрі қарай нашарлайды. Осы жағдайлардың барлығында жоспарлы қабылдауға дейін күтпеңіз.