Алматыда тістерді наркозбен емдеу: көрсетілімдер, кезеңдер, құны

Жалпы ауырсынуды басусыз мүмкін болмайтын жағдайлар

Балаларға наркоз неге жиі тағайындалады

Бала ауырғанын әрдайым айта алмайды. Ол жылайды, тыпыршиды, аузын ашпайды. Көндіру барлығына әсер етпейді. Бірнеше тісті емдеу керек болса, ал бала қорқатын болса, жергілікті анестезия көмектеспейді: ол бәрібір жұмыс істеуге мүмкіндік бермейді. Сонда жалпы ауырсынуды басу емдеуді бір келуде жүргізу тәсіліне айналады. Дәрігер жасқа, салмаққа, ауру тістердің санына, мінез-құлыққа қарайды. Бала креслода тыныш отыратын жағдайлар да болады, сонда наркоз қажет емес. Барлығын клиникалық көрініс шешеді. Балалар стоматологы емдеу қанша уақыт алатынын бағалап, ауырсынуды басу нұсқасын таңдайды. Егер бала кішкентай болса, оған аузын ашып ұзақ отыру қиын. Жалпы наркоз бәрін бірден жасауға мүмкіндік береді. Бірақ бұл оның барлығына тағайындалатынын білдірмейді. Көптеген балалар қарым-қатынасқа түсетін болса, жергілікті анестезиямен емделеді. Ата-аналар түсінуі керек: наркоз — дәрігердің қалауы емес, күрделі жағдайлардағы мәжбүрлі шара.

Шешім дәрігердің құзырында қалатын жағдайлар

Әрдайым нақты көрсетілім бола бермейді. Пациент қорқынышынан наркоз сұрайды, бірақ жергілікті жансыздандыру мүмкін. Немесе керісінше: адам наркозсыз емделуді қалайды, ал дәрігер қауіпті көреді. Сонда шешімді бірге қабылдайды. Дәрігер нақты жағдайда жалпы жансыздандыру неге ұсынылмауы мүмкін екенін түсіндіреді. Мысалы, жүрек немесе тыныс алу аурулары қатар жүреді. Немесе пациент наркозға әсер ететін дәрілер қабылдайды. Сонда анестезиологтың кеңесі қажет. Пациент бел ауруынан бір қалыпта жата алмайтын жағдайлар болады. Бұл да таңдауға әсер етеді. Дәрігер жұмыс көлемін бағалайды: бір тісті емдеу керек болса, наркоз қажет емес. Ұзақ хирургия болса, мәселе талқыланады. Шешім үлгі бойынша қабылданбайды. Ол клиникалық көрініске, жасына, денсаулық жағдайына байланысты. Пациент өзіне наркоз неге ұсынылатынын немесе ұсынылмайтынын білуге құқылы. Дәрігер түсіндіруге міндетті. Күмән қалса, екінші пікір алуға болады.

Пациент кеңесте не дейді

Визитке дейін қандай тексерулер сұралады

Аштық үзілісінің ережелері

Аштық үзілісі пациент ұйықтап жатқанда асқазанның ішіндегісі тыныс жолдарына кетпеуі үшін қажет. Ересектерде ол қою тағам үшін кемінде сегіз сағат, жеңіл тағам үшін шамамен алты сағат созылады. Мөлдір суды әдетте наркозға екі сағат қалғанда рұқсат етеді, бірақ нақты уақытты анестезиолог айтады. Балаларда үзіліс қысқарақ, ол сағатпен және жасқа қарай есептеледі, ата-аналарға соңғы тамақтандыру уақытын жазып қойған дұрыс. Таңертең ботқа да, йогурт та, шырын да, кәмпит те болмайды — бұл «сәл-пәл» тағам емес, толыққанды тамақтану. Сағыз бен мұзкәмпит те жоққа шығарылады. Үзіліс бұзылса, визит басқа күнге ауыстырылады: аспирация қаупі емдеудің шұғылдығынан басым. Таңертеңгі тұрақты дәрілерді қабылдау алдын ала келісіледі: кейбір препараттарды аздаған жұтым сумен ішеді, кейбіреуін тоқтатады. Мұны интернет емес, дәрігер шешеді. Алдыңғы күні темекі шекпеген жөн: никотин тамырларды тарылтып, жүрек жұмысын өзгертеді. Визиттен бір тәулік бұрын алкоголь де тыйым салынады. Ережелер барлығына бірдей.

Ілесіп жүруші не үшін қажет

Наркоздан кейін адам бірден өзіне келмейді. Реакциялары баяу, сөйлеуі түсініксіз, жүрісі теңселмелі болуы мүмкін. Жалғыз үйге қайтуға болмайды — таксимен де, автобуспен де. Ілесіп жүруші киінуге, клиникадан шығуға, жетуге көмектесіп, алғашқы сағаттарда қасында болу үшін қажет. Пациент әлі бәрін есте сақтамаса, дәрігердің ұсыныстарын да сол тыңдайды. Ересекке бір жақын адам жеткілікті. Балаға ата-анасы немесе заңды өкілі ілеседі: онсыз емдеу басталмайды. Күнді істерсіз жоспарлаңыз: наркоздан кейін көлік жүргізбейді, маңызды шешім қабылдамайды, құжатқа қол қоймайды. Үйде жатып, суды аз-аздан ішіп, жеңіл тағам жеген дұрыс. Жүрек айну, бөртпе, тыныс алудың қиындауы немесе әдеттен тыс ұйқышылдық пайда болса — клиникаға қоңырау шалыңыз. Нөмірді шығарып салу кезінде береді. Ілесіп жүруші — формальдылық емес, қауіпсіздіктің бір бөлігі.

Клиникаға не алып бару керек

Ересек наркозының балалар наркозынан айырмашылығы

Ересек ағза препаратты басқаша таратады. Дене салмағы үлкенірек, зат алмасу баяуырақ, бауыр мен бүйрек басқаша жұмыс істейді. Доза салмаққа пропорционалды өспейді — ол науқастың жағдайына қарай таңдалады. Балаларда наркоз көбінесе көптік тіс жегісі кезінде, бала жұмыс істеуге мүмкіндік бермегенде жасалады. Ересектерде себеп басқа: қорқыныш, құсу рефлексі, араласудың үлкен көлемі. Балалар наркозы әдетте жоспарлы және қысқа болады. Ересектерде ол ұзақ болуы мүмкін — бірнеше сағат қатарынан. Ересектерде тыныс жолдары кеңірек, бірақ артық салмақ пен қорылдауға байланысты апноэ қаупі жоғары. Жүрек препараттарға басқаша жауап береді: қысым түсіп кетуі немесе көтеріліп кетуі мүмкін. Сондықтан анестезиолог жасқа, салмаққа, қысымға қарайды, таразыдағы санға емес. Ересектерде қалпына келу де басқаша: ұйқышылдық ұзағырақ сақталады, ал жүрек айну жиірек кездеседі. Балалар схемасын көшіруге болмайды — жеке есептеу қажет. Шешімді анестезиолог-дәрігер стоматологпен бірге қабылдайды. Клиникалық көрініске байланысты.

Бір ретте қандай көлемде жұмыс жасалады

Бір наркоз кезінде барынша көп жұмыс жасауға тырысады. Бұл — ересектердің жалпы наркозды таңдауының басты себебі. Санация, каналдарды емдеу, жұлу, имплантация — барлығы бір келуде. Бірақ көлем қалаумен емес, уақытпен шектеледі. Анестезиолог минуттарды санап отырады: наркоз неғұрлым ұзақ болса, соғұрлым жүктеме жоғары. Әдетте бірнеше сағаттық жұмысқа бағдарланады. Нақты саны әр тістің күрделілігіне байланысты. Бір канал — бір көлем, төрт канал — төрт есе көп уақыт. Егер тістер көп болса, дәрігер жоспарды екі келуге бөледі. Бұлай қауіпсіздірек. Кейде бәрін бір ретте бітіруге болады — көлемі аз болғанда. Кейде жоқ. Шешімді дәрігер клиникалық көрініске және науқастың наркозды қалай көтеретініне қарай қабылдайды. 25× үлкейтетін микроскоп дәлірек жұмыс істеуге көмектеседі, бірақ процесті жылдамдатпайды. Конустық-сәулелі томограф жұмыс басталғанға дейін суреттер береді — бұл креслодағы минуттарды үнемдейді. 3Shape интраоральды сканері қасықсыз қалып алады, әдеттегіден жылдамырақ. Бірақ көлемнің өзі көлем болып қалады. Асығыстық зиян келтіреді.

Созылмалы аурулар және дәрі қабылдау

Процедурадан кейінгі қалпына келу

Наркоздан кейін ересек адам біртіндеп есін жияды. Алдымен сананың шатасуы, кейін ұйқышылдық. Алғашқы сағаттарда жатқан дұрыс. Кенеттен тұруға болмайды — бас айналады. Жүрек айну болуы мүмкін, бірақ бәрінде емес. Бір сағаттан кейін су ішуге болады, тамақ — кейінірек, жұту рефлексі қайтқанда. Бұл күні көлік жүргізбейді. Шешім қабылдамайды, құжатқа қол қоймайды. Үйге жеткізетін ілесіп жүретін адам қажет. Ауырсыздандыратын дәрілерді дәрігер тағайындайды: жұлғаннан немесе каналдарды емдегеннен кейін қызыл иек пен тіс ауыруы мүмкін. Ісіну бірнеше күн сақталады, бұл қалыпты жағдай. Суық көмектеседі, жылы — жоқ. Егер қызу көтерілсе, құсу басталса немесе қан тоқтамаса — клиникаға хабарласады. Әлсіздік кешке немесе таңға қарай басылады. Наркоздың ұзақтығына және науқастың жағдайына байланысты. Толық қалпына келуді дәрігер бағалайды. Келесі күні әдеттегі істерге қайта оралуға болады. Ауыр жүктемелерді кейінге қалдырған дұрыс.

Наркоз бригадасына кім кіреді

Клиника таңдағанда нені байқау керек

Құжаттар мен рұқсаттар

Анестезиология және реаниматология көрсетілген медициналық қызметке лицензия — негізгі құжат. Онсыз наркоз жасауға болмайды, әкімші қалай көндірсе де. Одан кейін анестезиологтың сертификаттарына қарайды: мамандануы, қолданылу мерзімі, біліктілікті арттыру. Онымен жұптасатын стоматологтың да жалпы ауырсыздандырумен араласуға рұқсаты болуы керек. Бөлек наркоздық араласуларды есепке алу журналдары мен шұғыл көмекке арналған жинақ тексеріледі: оның құрамы мен препараттардың жарамдылық мерзімі. Егер клиника жазылуға дейін құжаттарды көрсетуден бас тартса, бұл өзіндік жауап. Жұмыс көлемі мен мамандар саны жалпы сомаға әсер етеді, бірақ баға тізімі рұқсаттарды тексеруді алмастырмайды. Кейбір мәліметтер клиника сайтында бар, кейбірі жеке келгенде қолға беріледі.

Алғашқы қабылдау қалай өтеді

Алғашқы келу — бұл бірден наркоз емес, әңгімелесу және тексеру. Дәрігер ауыз қуысын қарайды, қажет болса, түсірілімдер тағайындайды: конустық-сәулелі томограф көзге көрінбейтін нәрсені көрсетеді. Анестезиолог анамнез жинайды: аллергиялар, созылмалы аурулар, қабылданатын препараттар, бұрынғы наркоздар. Әрі қарай араласу көлемі және бір келуде не істеуге болатыны, ал нені кезеңдерге бөлу керектігі талқыланады. Шешім бірлесіп қабылданады және ол клиникалық көрініске байланысты. Пациент талдаулар тізімін және дайындық жөніндегі нұсқаулықтарды алады. Күні нәтижелер қолға тигеннен кейін тағайындалады. Кейбір жағдайларда анестезиолог терапевттен немесе кардиологтан қосымша қорытынды сұрайды. Бұл формальдылық емес, тәуекелдерді азайту тәсілі. Егер тексеру кезінде наркоз көрсетілмейтіні анықталса, дәрігер баламаларды түсіндіреді және бейінді маманға жібереді.

Наркоздық-тыныс алу аппаратурасы

Наркоздық-тыныс алу аппараты медициналық газдарды араластырады, оларды контур арқылы береді және белгіленген концентрацияны ұстап тұрады. Анестезиолог-дәрігер параметрлерді қолмен орнатады және монитор мен пациентке қарап, барысында өзгертеді. Аппарат «өзі ұйықтатпайды»: ол орындаушы, шешімді адам қабылдайды. Тыныс алу контуры екі түрлі болады. Жабық кезде газ көмірқышқыл газын сіңіргіші бар шеңбер бойымен жүреді, жартылай жабық кезде дем шығарылатын көлемнің бір бөлігі сыртқа шығады. Таңдау араласу ұзақтығына және тыныс жолдарының жағдайына байланысты. Аппаратқа датчиктер, авариялық дабыл және қосалқы оттегі көзі қосылған — үзіліс жағдайларына арналған. Шығын материалдары бір реттік немесе B класындағы автоклавтарда стерилизациядан өтеді. Жұмыс хирургтың қолы мен анестезиологтың түтігі бір кеңістікті бөлетін тар өрісте жүреді. Сондықтан аппаратура бетке қолжетімділік бос болатындай және контур құралдарға кедергі келтірмейтіндей етіп орналастырылады.

Процедура кезіндегі мониторинг

Емдеуге дейінгі түсірілімдер мен диагностика

Шығын материалдары және тыныс жолдарын қорғау

Негізгі белгілер бойынша салыстыру

Пациент не сезінеді

Седация кезінде адам қалғып кетеді. Ол дауыстарды естиді, көзін сәл ашуы мүмкін, бірақ бастан кешкендері бәсеңдейді. Жағымсыз сезімдер еске дерлік сақталмайды. Процедурадан кейін кабинет туралы бұлыңғыр естелік қалады, сондықтан бәрі. Жалпы наркоз кезінде сана толығымен өшеді. Пациент инені де, бормашинаның жұмысын да, айналадағы әңгімелерді де есте сақтамайды. Емдеу аяқталғаннан кейін оянады. Бұл стоматологиядан қатты қорқатындар үшін маңызды — қорқыныш қосылуға үлгермейді. Наркоздан шығу уақыт алады. Ұйқышылдық, жүрек айну, ауыздың құрғауы мүмкін. Седация мұндай іздерді дерлік қалдырмайды. Адам жұмсақ және тез өзіне келеді. Дәрігер батыру тереңдігін қарашықтардың реакциясы, тыныс алу, қозғалыстар бойынша бағалайды. Седация кезінде пациент аузын кеңірек ашу туралы өтінішке жауап бере алады. Наркоз кезінде мұндай кері байланыс жоқ — жұмыс мониторлардың көрсеткіштері мен клиникалық көрініске сүйене отырып жүргізіледі.

Седация қашан жеткілікті

Седация емдеу алдында қатты қобалжитын ересектерге қолайлы. Ол шағын көлемдегі араласу кезінде орынды. Бір-екі тісті емдеу қажет болып, қорқыныш ауыз ашуға кедергі болса, бұл нұсқа жеткілікті. Пациент өзі тыныс алады, рефлекстері сақталған, сондықтан тәуекелдер төмен. Дәрігер басын бұруды, сәл көтерілуді сұрауы мүмкін. Процедурадан кейін сүйемелдеу жөн, бірақ адам өз бетімен кетеді. Седацияны дәрігермен байланыста болуды қалайтындар да таңдайды. Кейбіреулерге айналада не болып жатқанын естіген тыныштырақ. Қабылдау ұзақтығы тереңдікпен емес, пациенттің жайлылығымен шектеледі. Егер жұмыс ұзаққа созылса, адам аузын ашып жатудан шаршайды. Сонда седация жеткіліксіз болуы мүмкін. Шешім клиникалық көрініске қарай қабылданады. Жүрек немесе тыныс аурулары болса, әдісті таңдауды бейінді маманмен талқылайды.

Жалпы наркоз кімге қолайлы

Стоматологияда наркозды седация жеткіліксіз болғанда таңдайды. Ерте жастағы балаларға бірден көп тісті емдеу қажет болса, ол көрсетіледі. Бала есінде ұзақ қабылдауға шыдамайды. Ересектерге наркоз бір келуде үлкен көлемде жұмыс істеу кезінде ұсынылады. Сондай-ақ жергілікті анестетиктерге төзбеушілік немесе жоғары құсу рефлексі болғанда. Психикалық бұзылыстары бар, байланыс қиын адамдарға. Наркоз кезінде тынысты аппарат немесе анестезиолог бақылайды. Бұл ұзағырақ және тыныш жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Пациент қозғалмайды, дәрігерге шолу жақсырақ. Процедурадан кейін қадағалау қажет. Көлік жүргізуге, маңызды шешімдер қабылдауға болмайды. Қалпына келу бірнеше сағат алады. Түпкілікті таңдауды анестезиолог тексеру мен талдаулардан кейін жасайды. Ол нақты адам үшін пайда мен ықтимал тәуекелдерді салмақтайды.

Дәрігер не шешеді

Наркоз туралы шешімді анестезиолог пен стоматолог бірге қабылдайды. Біреуі тістерге және жұмыс көлеміне қарайды, екіншісі — тынысқа, жүрекке, бұрынғы аллергияларға. Жеке алғанда көрініс толық емес. Кейде тістер көп, бірақ наркоз қажет емес: ересек адам креслода тыныш отырады, жергілікті анестезия жеткілікті. Керісінше де болады: жұмыс аз, бірақ адам соншалықты дүрлігеді, емдеу мүмкін емес. Сонда наркоз нұсқасы талқыланады. Жасы бөлек салмақталады. Балаларда шешім қанша тіс зақымдалғанына, баланың тексеруді қалай көтеретініне және қосымша диагноздардың бар-жоғына байланысты. Ересектерде — қысымнан, қанттан, дәрі қабылдаудан, бұрынғы наркоздар мен оларға реакциялардан. Мұның бәрі формальдылық емес. Егер анестезиолог тәуекелді көрсе, ол бұл туралы ашық айтады, содан кейін басқа жол ізделеді: седация, бірнеше қабылдауда емдеу, психологпен жұмыс. Түпкілікті таңдау әрқашан дәрігердің құзырында.

Дайындық процедурадан кем емес маңызды

Наркозға дейін болған нәрсе оның қалай өтетінін көп жағдайда анықтайды. Аштық — қыңырлық емес. Бос асқазан мазмұны тыныс жолдарына көтерілсе, тәуекелді азайтады. Қанша сағат тамақ ішпеу және су ішпеу керектігін анестезиолог айтады: сандар жасқа және наркоз түріне байланысты, оларды өз саныңызбен алмастыруға болмайды. Талдаулар процедура күні емес, алдын ала қаралады. Егер қабыну немесе анемия табылса, араласу кейінге шегеріледі. Адам үнемі қабылдайтын дәрілер бөлек талқыланады: бір бөлігі тоқтатылады, бір бөлігі қалдырылады, және мұны пациенттің өзі шешпейді. Сүйемелдеу — дайындықтың да бір бөлігі. Наркоздан кейін адам көлік жүргізбейді және үйге жалғыз бармайды. Ересекке алып баратын адам керек. Балаға — оянғанға дейін және одан кейін қасында ата-анасы. Бұл туралы келу алдында келіседі, дәлізде емес. Ыңғайлы киім мен бос күн сияқты ұсақ-түйектер де көмектеседі: ешкім асықпайды, ешкім жүйкеленбейді.

Жабдық және команда

Наркозбен емдеу — бұл тек стоматолог емес. Қасында анестезиолог жұмыс істейді, оның назарына процедураның барысы байланысты. Ол тыныс алуды, қысымды, қанның оттегімен қанығуын қадағалайды. Жұмыс жүріп жатқанда, көрсеткіштер бір минутқа да назарсыз қалмайды. Кабинеттің жабдықталуы да маңызды. 25× үлкейтетін микроскоп көзбен көруге болмайтын нәрсені, әсіресе тістің тереңінде немесе қызыл иектің жанында, көруге көмектеседі. Конустық-сәулелі томограф жақтың көлемді бейнесін береді: жүйкелер қайда өтеді, тамырлар қалай орналасқан, жасырын ошақтар бар ма. 3Shape интраоральды сканері тістердің дәл цифрлық көшірмесін қалыпсыз түсіреді. Лазер клиникалық көрініс бойынша орынды жерде қолданылады. В класындағы автоклавтар құралдардың стерильділігіне жауап береді. Осының бәрі бірге — нәтиженің кепілі емес, жұмыстың ұқыпты жүруінің шарты. Нәтиже клиникалық көрініске байланысты, және оны алдын ала ешкім уәде етпейді.

Седация мен наркоздың арасындағы таңдау

Седация мен наркоз — бір нәрсе емес, және олардың арасындағы таңдау бағаға байланысты емес. Седация кезінде адам санасында немесе жеңіл ұйқыда болады, өзі тыныс алады, дауысқа жауап береді. Наркоз кезінде сана толығымен өшеді, тыныс алуды аппарат қолдайды. Седация көбінесе жұмыстың аз көлемінде және орташа мазасыздықта таңдалады. Наркоз — араласу үлкен болғанда, жеңуге болмайтын қорқыныш болғанда немесе пациент тыныш жата алмағанда. Балаларда таңдау әсіресе жасы мен мінез-құлқына байланысты: кейде седация жетеді, кейде жалпы наркоз қажет. Кейде бір нұсқадан бастап, барысында шешімді өзгертеді. Бұл қалыпты жағдай. Әдістердің ешқайсысы өздігінен екіншісінен артық емес — олар әртүрлі міндеттерді шешеді. Нақты жағдайда не сәйкес келетінін дәрігер тексеруден кейін және анестезиологпен сөйлескеннен кейін шешеді. Таңдауға асығудың қажеті жоқ, оны таңудың да қажеті жоқ.